Castratiecampagnes in ruraal Costa Rica

In vele Costa Ricaanse dorpen ontbreekt het aan middelen om straathonden en katten te helpen. In een dorp waar nooit eerder een dierenarts kwam, organiseerden we in 2025 twee castratiecampagnes waarbij telkens 77 honden en katten werden behandeld.

Populatiebeheer helpt dieren

Jarenlang hebben we ons in België ingezet voor zwerfkatjes. We weten als geen ander hoe noodzakelijk sterilisatie en castratie zijn om dierenleed te voorkomen. Want elk nestje dat er níet komt, betekent minder kans op honger, ziekte en schrijnende situaties.

In Costa Rica zien we een gelijkaardig probleem, maar dan vooral met straathonden. Het is niet zo dat al deze honden helemaal zonder thuis zijn. Vaak hebben ze ergens een plek gevonden bij de lokale bevolking en krijgen ze eten. Wat meestal ontbreekt, zijn de middelen om de dieren ook te laten steriliseren.

Het gevolg laat zich raden: jaarlijks zijn er nieuwe nestjes, meer dieren om te verzorgen, meer druk op gezinnen die vaak al weinig hebben, en helaas ook meer impact op wilde dieren, die steeds vaker slachtoffer worden van rondzwervende honden.

Dorpen zonder middelen of organisaties

In de meer afgelegen dorpen – waar toerisme nauwelijks bestaat en geen lokale opvang of organisatie actief is – is het probleem nog zichtbaarder. Er is geen dierenarts in de buurt, geen transport om een dier te laten behandelen, geen educatie over dierverzorging en al helemaal geen budget voor sterilisatie. Veel gezinnen leven eenvoudig, vaak op landbouwgrond, en delen wat ze hebben met de dieren om hen heen.

De wil om goed te doen is er, maar de mogelijkheden ontbreken. Honden lopen vrij rond, katten planten zich razendsnel voort, en jonge dieren worden soms aan hun lot overgelaten. Niet uit onwil, maar uit pure noodzaak. Door het gebrek aan structurele hulp blijven lokale initiatieven afhankelijk van toevallige steun of van vrijwilligers die zelf de handen uit de mouwen steken.

Ondertussen groeit de populatie en daarmee ook het dierenleed – vaak onzichtbaar voor de buitenwereld, omdat er simpelweg niemand is om het in kaart te brengen.

Een primeur

We besloten in eigen regio te helpen. De lokale bevolking was zich wél bewust van de problematiek, maar er was geen initiatief en geen budget. Na een jaar wachten op antwoord van het plaatselijke schooltje, gingen we op zoek naar een alternatief. Nu ja, in een piepklein dorp betekent dat: op zoek naar de enige andere optie. Die optie bleek een overdekte ruimte waar soms buurtfeesten worden gehouden. Het was niet meteen een plek die in aanmerking zou komen in België. De beperkte plek voor het dierenartsenteam die we met wat sarang konden afschermen, was de belangrijkste vereiste.

Een dierenarts in de regio was helaas overbevraagd en stond niet te springen om te helpen. Zomaar met een veearts van start die enkel koeien en paarden behandeld, zagen we niet zitten.

Uiteindelijk kwamen we via via in contact met een initiatief uit San José (Castramor) dat bereid was om de lange reis te maken.

Inschrijvingen liepen in eerste instantie traag binnen, tot een oudere lokale dame in een arme wijk het initiatief nam. Zij ging van deur tot deur en mobiliseerde haar buren. Het resultaat? Maar liefst 77 honden en katten werden aangemeld voor de eerste editie!

Een dag vol inzet en doorzettingsvermogen

Omdat bijna niemand in het dorp een auto heeft, werden vrijwilligers ingeschakeld om dieren en eigenaars naar de locatie te brengen. De eventlocatie zelf was bescheiden: een zinken dak, een kleine werkruimte en met wat doeken een operatiehoek afgeschermd van het publiek.

Het dierenartsteam – drie vrouwen en een tienerdochter – vertrok om half drie ’s nachts in San José om de ferry van vijf uur te halen. Onderweg stuurde navigatie-app Waze hen helaas over een oude landweg en moesten ze door een rivier die erg hoog stond. Toch kwamen ze, later dan gepland, lachend en vol energie aan.

Wie al een uurtje stond te wachten, hielp zonder morren, eveneens goedgezind mee om alles uit te laden en op te stellen. Dat is de pura vida mentaliteit van de inwoners hier.

En toen begon het echte werk. Muziek aan, handen uit de mouwen. Elk dier kreeg een nummer, een tijdstip en werd zorgvuldig onder narcose gebracht. Daarna volgde de operatie en nazorg.

Een kleine stap met een grote impact

Voor het dorp was dit geen gewoon evenement. Het was een mijlpaal. Voor het eerst was er medische dierenzorg, voor het eerst kregen mensen uitleg over waarom sterilisatie zo belangrijk is.

Deze dag toonde ook wat er mogelijk is wanneer mensen, hoe klein het dorp ook is, samenwerken. Tegelijk benadrukte het hoe dringend structurele steun nodig blijft voor dorpen die tot nu toe onder de radar bleven. Meteen na afloop werd een volgende datum geprikt. Nog geen 3 maanden later stond een volgende editie op het programma om nogmaals meer dan 70 dieren te steriliseren.

Wil je helpen met steun aan deze castratiecampagnes? Stort met de melding: “castratiecampagnes Costa Rica” op reknr. BE43 7785 9170 4301 (www.catshelter.be)